خلاقیت
اثر تماشاگر | خلاقیت در طراحی مینیمال جلد کتاب
۲۶ خرداد, ۱۴۰۲ | کتابها چه میگویندمعمولاً میگویند از روی جلد دربارهٔ کتاب قضاوت نکنید. حرف کاملاً درستی است. همهٔ ما کتابهای خوبی را میشناسیم که طراحی جلدشان ضعیف بوده و نیز کتابهایی با جلد فریبنده دیدهایم که محتوای درخوری نداشتهاند.
اصرار بر گمراهکننده بودن طراحی جلد گاه آنقدر جدی شده که برخی کتابفروشها در نقاط مختلف جهان، چند روز یا چند هفته در سال، کتابها را در کاغذهای ساده میپیچند و صرفاً نام کتاب را روی بسته ثبت میکنند تا سوگیریهای ناشی از طراحی جلد را از بین ببرند. کاری که به زیبایی و با هوشمندی تمام، Blind Date نامیده میشود (+):
چنین کارهایی به شکل مقطعی زیبا و مفیدند و میتوانند پیشداوریها و سوگیریهای ما را یادآوری کنند. اما بیارتباط بودن «کیفیت طراحی جلد» و «کیفیت محتوا» نباید باعث شود که ما خود را از لذت دیدن جلدهای زیبا محروم کنیم.
به عنوان یک نمونه، طراحی جلد کتاب The Bystander Effect را ببینید:
کترین سندرسون در کتاب خود به بررسی اثر تماشاگر – که زیرمجموعهٔ روانشناسی اجتماعی محسوب میشود – پرداخته است. اثر تماشاگر میگوید وقتی تماشاگران یک رویداد زیاد میشوند، هر یک از تماشاگران مسئولیت کمتری برای «عکسالعمل و اقدام» احساس میکنند. به عنوان مثال، اگر ما هنگام عبور از کوچهای خلوت ببینیم کسی زخمی شده یا بیمار بر روی زمین افتاده، در مقایسه با وقتی که همین فرد را کنار یک میدان شلوغ ببینیم، احتمال بیشتری دارد که به او کمک کنیم.
طراح خلاق جلد کتاب، تمام این ایده را در قالب یک E که بر زمین افتاده، خلاصه کرده و نمایش داده است.
برای آشنایی بیشتر با اثر تماشاگر میتوانید درسی را که در متمم به این بحث اختصاص داده شده بخوانید:
خلاقیت در کدام حالت بیشتر است؟ ارتباط رو در رو یا ویدئوکنفرانس؟
۱ خرداد, ۱۴۰۱ | تصمیم گیری, تکنولوژیدوران #کرونا اوج رواج دورکاری و ابزارهای آن بود؛ از جمله ویدئوکنفرانس.
همه عادت کردند جلسات خود را به شکل تصویری، با زوم، واتساپ، اسکایپ و یا برنامههای دیگر برگزار کنند و این روش آنقدر جا افتاد که بسیاری امروز از خود میپرسند: «آیا واقعاً لازم است به دوران قدیم و جلسههای فیزیکیِ رو در رو برگردیم؟»
مقالهای که در آوریل سال ۲۰۲۲ در نشریهٔ Nature منتشر شد، پاسخ جالبی به این سوال ارائه میدهد (+). بر اساس مطالعهای که در این مقاله گزارش شده، خلاقیت در جلسات ویدئوکنفرانس کمتر از جلسات رو در رو است.
محققانی که این مطالعه را انجام دادهاند، بر این باورند که احتمالاً کاهش «همزمانی گفتگو» و «میزان تبادل اطلاعات» در کنار «محدود شدن حوزهٔ تمرکز ذهنی» از جمله مهمترین علتهای کاهش خلاقیت در ارتباط تصویری است.
البته این محققان تأکید میکنند که حداقل در مطالعهای که آنها انجام دادهاند، در جلساتی که قرار است از بین چند گزینهٔ مشخص، صرفاً یک گزینه انتخاب شود، ارتباط تصویری با ارتباط حضوری تفاوتی ندارد.
ما در متمم در درسی با عنوان مزایا و معایب ارتباط تصویری، پدیدهٔ «خستگی زوم یا Zoom Fatigue» را بررسی کردهایم و توضیح دادهایم که چرا در ارتباط تصویری بیشتر از ارتباط رو در رو خسته میشویم و چگونه میتوان این خستگی را کاهش داد:
ویدئو کنفرانس و خستگی زوم | چگونه خستگی را در ارتباط تصویری کاهش دهیم؟
#کرونا #تصمیم گیری #خلاقیت #حل مسئله
تعریف خلاقیت چیست
۲ اسفند, ۱۳۹۹ | واژه نامهتعریف خلاقیت (به انگلیسی: Creativity) یکی از موضوعات مهم و کلیدی در بسیاری از مقاله های تحقیقاتی درباره خلاقیت است.
به این معنا که با وجود انتشار مطالعات و مقالات و کتابهای متنوع درباره خلاقیت، همچنان اصل ماجرا یعنی مفهوم خلاقیت چندان شفاف و مشخص نیست؛ یا میتوان گفت: اتفاق نظر بر روی تعریف خلاقیت وجود ندارد.
چالش: مقاله خلاقیت بدون تعریف دقیق خلاقیت
یکی از مشکلات موجود در تعریف خلاقیت این است که بسیاری از محققان، بدون تعریف این واژه از آن استفاده کرده و بر روی خلاقیت، مطالعه کردهاند.
پلاکر و بگتو در تحقیق خود در سال ۲۰۰۴ چنین گزارش دادند که از ۹۰ مقاله درباره خلاقیت که آنها انتخاب کردهاند و کلمه خلاقیت در عنوان مقاله بوده، تنها ۳۸٪ مقالهها تعریفی از خلاقیت ارائه کردهاند (مقاله منبع).
به عبارت دیگر میتوان گفت ۶۲٪ از ۹۰ مقاله معتبر علمی دانشگاهی درباره خلاقیت، بدون مفهوم پردازی دقیق، دربارهی این مفهوم مطالعه و تحقیق کردهاند.
حتی تعریف خلاقیت تورنس یا Torrance Tests of Creative Thinking (مخفف: TTCT) هم از این نقد در امان نیستند. ابعاد خلاقیت تورنس در حالی که دهها زبان در جهان ترجمه شدند که او، واریته و تغییر این ابعاد را در گروههای مختلف نسنجیده بود.
تعریف استاندارد خلاقیت
تعریف استاندارد خلاقیت را با بهترین تعریف خلاقیت اشتباه نگیرید. اتفاقاً این تعریف، صرفاً به خاطر اینکه قدیمی ترین تعریف خلاقیت بوده، مورد توجه قرار گرفته است.
اما به هر حال، میتوان با اطمینان گفت اگر در یک مقاله تحقیقاتی، تعریف خلاقیت را از این نقطه شروع کنید، کسی نمیتواند از شما ایرادی بگیرد (شاید به همین علت، این تعریف با وجود ناقص و مبهم بودن، استاندارد شده است).
در تعریف استاندارد خلاقیت، دو مولفه مورد توجه قرار میگیرند:
- اصیل بودن یا نو بودن (Originalty / Novelty)
- اثربخش بودن یا مفید بودن ( Effectiveness / Utility / Usefulness)
ممکن است در مقالههای مختلف، واژههای متفاوتی ببینید. اما به هر حال، در شکل کلاسیک، مفهوم خلاقیت – مستقل از واژهها در دو بُعدِ نو بودن و اثربخشی خلاصه میشود.
طی دو دههی اخیر در فضای کسب و کار، برای اشاره به بعد دوم خلاقیت، از تعبیرِ ارزش (Value) نیز استفاده میشود. به عبارت دیگر، میگویند خلاقیت، کاری تازه یا نوآورانه است که ارزش (به معنای اقتصادی آن) نیز ایجاد کند.
[ مطلب مرتبط: تعریف ارزش ]
نقد تعریف خلاقیت در شکل استاندارد
مولفهی نو بودن را به سادگی نمیتوان سنجید. این یکی از ضعفهای تعریف است.
اما از آن مهمتر این است که اثربخشی یا مفید بودن کاملاً تابع قضاوت دیگران است. اگر گروه مرجع مشخص نباشد (که چنین کاری تقریباً غیرممکن است) معیاری وجود ندارد که بر اساس آن، مفید بودن را بسنجیم (در بسیاری از حوزههای خارج از فضای کسب و کار، ارزش اقتصادی هم بیمعنا میشود. مثلاً نمیتوانیم مفید بودن یک اثر هنری را بر اساس قیمتی که در حراجیها معامله میشود بسنجیم).
ابعاد خلاقیت در مدل کافمن – بگتو (چهار بعد خلاقیت)
اگر بخواهید یکی از پذیرفتهشدهترین تعریف های خلاقیت را مورد استفاده و استناد قرار دهید، یکی از بهترین گزینهها، ابعاد چهارگانه خلاقیت در مدل کافمن و بگتو است.
آنها چهار بعد خلاقیت را با چهار نوع C (حرف اول Creativity) نشان میدهند:
- Big C: خلاقیتهایی که برای نژاد انسان به کلی تازه است و تا حد زیادی به مفهوم نبوغ نزدیک است.
- Little C: خلاقیت در حل مسئله های روزمره
- Mini C: خلاقیت در یادگیری و تطبیق آموختهها با دانستههای قبلی
- Pro C: خلاقیت حرفهای (در محیط کار)
مطلب مرتبط در متمم
- خلاقیت به عنوان یک مهارت
- خلاقیت در حل مسئله
- نظام آموزشی چگونه خلاقیت را نابود میکند
- پرورش کودکان هوشمند