سازمان غیرانتفاعی چیست؟ (+ چند مثال از سازمان‌های غیرانتفاعی)

سازمان غیرانتفاعی عبارتی است که به عنوان معادل Nonprofit Organization یا NPO به کار می‌رود.

در زبان فارسی عبارت سازمان ناسودبر و در زبان انگلیسی عبارت Non-business Entity نیز به همین منظور به کار رفته‌اند و می‌روند. اما هرگز به صورت جدی رواج نیافته‌اند.

تعریف سازمان غیرانتفاعی

سازمان غیرانتفاعی سازمانی است که با هدف نفع اقتصادی و کسب سود اقتصادی تاسیس نشده است.

اگر بخواهیم به صورت دقیق‌تر، سازمان غیرانتفاعی را تعریف کنیم باید بگوییم که سازمان غیرانتفاعی، سهامدار ندارد.

سازمان غیرانتفاعی ممکن است فعالیت اقتصادی هم انجام دهد و مدل کسب و کار و مدل درآمد هم داشته باشد و حتی ارزش افزوده اقتصادی هم ایجاد کند. اما این ارزش افزوده دوباره به عنوان منابع جدید در اختیار سازمان قرار می‌گیرد تا اهداف خود را به پیش ببرد.

تفاوت سازمان غیرانتفاعی با سازمان مردم نهاد و موسسه خیریه

توجه داشته باشید که سازمان غیرانتفاعی ممکن است سازمان مردم نهاد (NGO) باشد یا نباشد و این دو بحث کاملاً مستقل هستند. وقتی از سازمان مردم نهاد صحبت می‌کنیم به طور مشخص بر غیردولتی بودن یک سازمان تاکید داریم.

این در حالی است که سازمان غیرانتفاعی می‌تواند دولتی هم باشد. بسیاری از وزارتخانه‌ها هم غیرانتفاعی هستند. همچنین بسیاری از ستادها و نهادهای دولتی، سهامدار ندارند و غیرانتفاعی محسوب می‌شوند.

همچنین با وجودی که سازمان‌های خیریه غیرانتفاعی هستند، اما این سازمان‌ها تنها یکی از انواع سازمان‌های غیرانتفاعی محسوب می‌شوند.

مثالهایی از سازمان های غیرانتفاعی در سطح جهان

صلیب سرخ، یونیسف، یونسکو و سازمان بهداشت جهانی از جمله شناخته شده‌ترین سازمان‌های غیرانتفاعی در سطح جهان هستند. انجمن‌های حمایت از بیماران خاص و نیز انجمن‌های حمایت از حیوانات و نیز بسیاری از انجمن‌های علمی بزرگ در جهان نیز، غیرانتفاعی هستند.

غیرانتفاعی بودن و فعالیت سالم اقتصادی

توجه داشته باشید که غیرانتفاعی بودن، با سلامت اقتصادی تفاوت دارد. سازمان‌های غیرانتفاعی از مالیات معاف هستند و همین مسئله برخی مجموعه‌ها را ترغیب می‌کند که از این ساختار، به نفع خود استفاده کنند.

غیرانتفاعی بودن صرفاً به معنای نداشتن سهامدار و تقسیم نشدن سود است. اما یک سازمان، می‌تواند غیرانتفاعی باشد و به یک مدیر یا مشاور، حقوق بسیار زیاد‌ (مثلاً چند صد میلیونی) بدهد و همچنان هم از نظر حقوقی، غیرانتفاعی باقی بماند. در حالی که در خدمت انتفاع یک فرد یا گروه قرار گرفته است.

پروژه صفر دانشگاه هاروارد چیست؟ (Zero Project)

پروژه صفر یا Project Zero، برنامه‌ای است که بیش از نیم قرن است در دانشگاه هاروارد برای افزودن هنر، خلاقیت، نگاه راهکار محور و فاصله گرفتن از آموزش مکانیکی پیگیری می‌شود.

بر اساس توضیحات هوارد گاردنر مدیر پروژه صفر، ریشه‌ی شکل گیری این پروژه را می‌توان در تلاش‌های کسانی مانند جروم برونر (Jerome Bruner) در سالهای ۱۹۵۹ و دهه‌ی شصت میلادی جستجو کرد.

در آن دوره بحث رفتارگرایی در روانشناسی و روانشناسی رفتارگرا به حوزه‌ی آموزش هم نفوذ کرده بود و باعث شده بود که نگاه به آموزش رسمی آکادمیک نسبتاً سطحی و ساده اندیشانه باشد.

گاردنر این مقطع را دوران تغییر نگرش شناختی یا Cognitive Turn می‌نامد. دورانی که آموزش و روانشناسی آموزش به شکل جدی در آستانه‌ی تغییر قرار گرفت و تغییر ذهنیت و مدل ذهنی و پرورش ذهن مسئله یاب و راهکاریاب و توجه به خلاقیت و نیز اهمیت دادن به هنر و نگرش هنری در رشته‌های STEM (علوم، مهندسی، فن آوری و ریاضی) جدی گرفته شد.

پروژه صفر هنوز هم ادامه دارد و دانشگاه هاروارد می‌کوشد با کمک این پروژه، نگاه خشک و مکانیکی حاکم بر آموزش‌های علوم پایه و مهندسی را متحول کند.

تاریخچه پروژه صفر دانشگاه هاروارد

در فایل زیر می‌توانید تاریخچه کامل پروژه صفر دانشگاه هاروارد را می‌توانید از زبان هوارد گاردنر بخوانید.

گاردنر در ابتدای پروژه یکی از علت‌های تدوین این تاریخچه را چنین عنوان می‌کند که ممکن است اتوبوسی با او تصادف کند و بمیرد و بخشی از تاریخچه پروژه صفر ناگفته و ناشنیده باقی بماند:

 The History of Project Zero (Howard Gardner) – PDF version

حراج کریستی چیست؟ چرا حراج کریستی لندن تا این حد مشهور است؟

ساختمان حراج کریستی در نیویورک - حراج کریستی لندن ساختمان اصلی محسوب می‌شودحراج کریستی در آینده نزدیک سومین قرن فعالیت خود را به پایان می‌رساند.

حراج کریستی در سالهای ۱۷۶۰ توسط جیمز کریستی در لندن تاسیس شد و حدود دویست سال بعد، دفتر بعدی خود را در بیرون لندن در شهر رم تاسیس کرد.

کریستی بعدها در ژنو هم مرکزی برای حراج تاسیس کرد و به تدریج خود را توسعه داد.

امروز دفتر مرکزی حراج کریستی در لندن و نیویورک قرار ارزش آن نزدیک به ۸ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

در میان سوابق و داستان‌های مربوط به کریستی، جذاب‌ترین داستان، زمانی است که کریستی در سال ۱۹۹۷ خودش را در حراج خودش عرضه کرد.

این شرکت که در آن زمان ساختارش سهامی عام بود، بلوک بزرگی از سهامش را (حدود ۲۹ درصد) که به یک هولدینگ سرمایه گذاری واگذار کرد و در طی سالهای بعد، این هولدینگ باقی سهم شرکت را هم جمع آوری کرد و کریستی از مالکیت عمومی خارج شد.

کمیسیون حراج کریستی بسته به قیمت آثار و محصولات، بین ۱۲ تا ۲۵ درصد تغییر می‌کند.