ایوان پاولوف (روانشناس رفتارگرا)

ایوان پاولوف (Ivan Pavlov) را می‌توان در کنار بی اف اسکینر از جمله سرشناس‌ترین روانشناسان رفتارگرا دانست.

اکثر مردم با شنیدن نام پاولوف، به یاد سگ او می‌افتند. سگی که بزاق دهانش، موضوع بسیاری از آزمایش‌های پالوف بود.

زندگی نامه ایوان پاولوف

مختصری از زندگی نامه ایوان پاولوف

ایوان پاولوف، فرزند ارشد یک کشیش روسی بود.

مانند بسیاری از کشیشان، پدر او هم علاقمند بود که پاولوف به کار تبلیغ دین مشغول شود.

اما پس از مدت کوتاهی، او آموزش‌های کلیسایی را رها کرد و به دانشگاه سن پترزبورگ رفت تا علوم طبیعی را بیاموزد.

او در سال ۱۸۷۵ فارغ التحصیل شد و در آکادمی جراحی ثبت نام کرد و در آنجا تا مقطع دکترا به تحصیلات خود ادامه داد.

پاولوف در سال ۱۸۹ به سمت استادی در آکادمی پزشکی ارتش منصوب شد و در آنجا در کنار تدریس به تحقیقاتش نیز ادامه داد. ماجرای معروف سگ پاولوف و مطالعات وابسته به آن، همگی در این مقطع از زندگی پاولوف انجام شده‌اند.

دریافت جایزه نوبل

ایوان پاولوف در سال ۱۹۰۴ جایزه نوبل را در رشته فیزیولوژی/پزشکی دریافت کرد (+). دریافت این جایزه هم به نوعی به همان سگ معروفش بازمی‌گردد. جایزه نوبل به خاطر مطالعات گسترده‌ی پاولوف بر روی سیستم هضم غذا به او اعطا شده است.

شاید برایتان جالب باشد که بدانید موضوع اصلی مطالعات پاولوف، سیستم هاضمه بود و شرطی سازی و سایر نظریه‌های او هم صرفاً محصولات جانبی این مطالعات محسوب می‌شوند.

بازنشستگی و مرگ

پاولوف در سال ۱۹۲۵ در سن ۷۶ سالگی بازنشسته شد. اما مطالعه و تحقیق را متوقف نکرد.

سلسله مقالات و سخنرانی‌های معروف او در زمینه‌ی شرطی سازی به سال‌های ۱۹۲۸ (پس از بازنشستگی) بازمی‌گردد.

او تا لحظه‌ی مرگ در سن ۸۷ سالگی (در اثر ذات الریه) به مطالعه و تحقیق و نظریه پردازی مشغول بود.

پروژه صفر دانشگاه هاروارد چیست؟ (Zero Project)

پروژه صفر یا Project Zero، برنامه‌ای است که بیش از نیم قرن است در دانشگاه هاروارد برای افزودن هنر، خلاقیت، نگاه راهکار محور و فاصله گرفتن از آموزش مکانیکی پیگیری می‌شود.

بر اساس توضیحات هوارد گاردنر مدیر پروژه صفر، ریشه‌ی شکل گیری این پروژه را می‌توان در تلاش‌های کسانی مانند جروم برونر (Jerome Bruner) در سالهای ۱۹۵۹ و دهه‌ی شصت میلادی جستجو کرد.

در آن دوره بحث رفتارگرایی در روانشناسی و روانشناسی رفتارگرا به حوزه‌ی آموزش هم نفوذ کرده بود و باعث شده بود که نگاه به آموزش رسمی آکادمیک نسبتاً سطحی و ساده اندیشانه باشد.

گاردنر این مقطع را دوران تغییر نگرش شناختی یا Cognitive Turn می‌نامد. دورانی که آموزش و روانشناسی آموزش به شکل جدی در آستانه‌ی تغییر قرار گرفت و تغییر ذهنیت و مدل ذهنی و پرورش ذهن مسئله یاب و راهکاریاب و توجه به خلاقیت و نیز اهمیت دادن به هنر و نگرش هنری در رشته‌های STEM (علوم، مهندسی، فن آوری و ریاضی) جدی گرفته شد.

پروژه صفر هنوز هم ادامه دارد و دانشگاه هاروارد می‌کوشد با کمک این پروژه، نگاه خشک و مکانیکی حاکم بر آموزش‌های علوم پایه و مهندسی را متحول کند.

تاریخچه پروژه صفر دانشگاه هاروارد

در فایل زیر می‌توانید تاریخچه کامل پروژه صفر دانشگاه هاروارد را می‌توانید از زبان هوارد گاردنر بخوانید.

گاردنر در ابتدای پروژه یکی از علت‌های تدوین این تاریخچه را چنین عنوان می‌کند که ممکن است اتوبوسی با او تصادف کند و بمیرد و بخشی از تاریخچه پروژه صفر ناگفته و ناشنیده باقی بماند:

 The History of Project Zero (Howard Gardner) – PDF version

بی اف اسکینر کیست؟

بی اف اسکینر (B.F.Skinner) روانشناس، مخترع، نویسنده، رفتارشناس و فیلسوف اجتماعی آمریکایی است که در دانشگاه هاروارد، روانشناسی تدریس می‌کرده است.

بی اف اسکینر یکی از بزرگترین روانشناسان جهان در قرن بیستم بود و در کنار کسانی چون پاولوف، از جمله بنیان گذاران روانشناسی رفتارگرا و نیز از توسعه دهندگان نظریه یادگیری در روانشناسی محسوب می‌شود.

اسکینر، مفهوم اراده آزاد را قبول نداشت و یک توهم می‌دانست و معتقد بود که رفتار هر لحظه‌ی ما، تابع تمام آن چیزهایی است که تا آن لحظه بر ما گذشته است. به عبارتی، ما بر اساس رفتارهای قبلی خود و نتایجی که از آن رفتارها مشاهده کرده‌ایم، در مورد رفتارهای جدید خود تصمیم می‌گیریم.

بی اف اسکینر نظریه پرداز یادگیری و محقق در زمینه رفتارشناسی و شرطی سازی در روانشناسیکتابهای اسکینر

اگر چه آثار و تحقیقات و کتابهای اسکینر، متنوع و متعدد هستند، اما شاید باید تاثیرگذارترین آنها را کتاب Behavior of Organisms دانست که در سال ۱۹۳۸ منتشر شد.

این کتاب پس از پایان تحصیلات بی اف اسکینر در هاروارد و زمانی که در آنجا به عنوان محقق مشغول کار بود، منتشر شده است.

در زمان انتشار، برخی این کتاب را مشابه و نزدیک به کارهای ایوان پاولوف می‌دانستند. اما به تدریج مشخص شد که یک تفاوت کلیدی بین دو نگاه وجود دارد که آنها را مکمل یکدیگر می‌کند.

پاولوف به پاسخ غریزی در مقابل محرک خارجی (مانند ترشح بزاق در هنگام نواختن زنگ) توجه داشت و اسکینر بیشتر به یادگیری رفتارهای جدید در اثر تعامل با محیط توجه می‌کرد.

لینک مرتبط:

صفحه ویکی پدیای اسکینر