مدیریت استراتژیک
مایکل پورتر کیست؟
۷ شهریور, ۱۳۹۵ | دانشمندانمایکل پورتر (به انگلیسی: Michael E. Porter) از اساتید برجسته آمریکایی در حوزه مدیریت است که او را بیشتر به خاطر نظریه هایش در زمینه استراتژی (اعم از برنامه ریزی استراتژیک و مدیریت استراتژیک)، اقتصاد، رقابت پذیری، مزیت رقابتی و استراتژی رقابتی میشناسند.
پیش از این که بگوییم پورتر کیست، بهتر است چند جمله دربارهٔ زندگی او بگوییم. مایکل پورتر متولد سال ۱۹۴۷ است.
او مدرک کارشناسی خود را در رشته مهندسی مکانیک (گرایش هوا-فضا) از دانشگاه پرینستون گرفته و ارشد و دکترای خود را در دانشگاه هاروارد گذرانده است.
مایکل پورتر در مقطع کارشناسی ارشد در رشته MBA تحلیل کرده و تحصیلات مقطع دکترای خود را به اقتصاد کسب و کار اختصاص داده است. مایکل پورتر هم اکنون استاد دانشگاه هاروارد است.
مفاهیم و اصطلاحاتی که مایکل پورتر به مدیریت استراتژیک افزود
نمیتوان گفت که اصطلاحات مایکل پورتر، قبلاً هرگز وجود نداشته و به کار نرفته است.
اما تقریباً همه دانشمندان و نویسندگان حوزه مدیریت و کسب و کار، اتفاق نظر دارند که مفاهیمی مانند زنجیره ارزش، استراتژی رقابتی، موقعیت رقابتی، رقابت پذیری، نیروهای رقابتی پورتر، مزیت رقابتی و تحلیل استراتژیک منابع از جمله مفاهیمی هستند که مایکل پورتر آنها را در مدیریت استراتژیک تبیین و تثبیت کرده است.
تاسیس شرکت مشاوره مدیریت مانیتور گروپ و ورشکستگی آن
مایکل پورتر در سال ۱۹۸۳ به همراه پنج نفر از همکارانش در دانشگاه هاروارد، یک شرکت مشاوره مدیریت تحت عنوان Monitor Group را تاسیس کرد.
این شرکت که گردش مالی سالیانهی آن به چند ده میلیون دلار رسیده بود، در سال ۲۰۱۲ اعلام ورشکستگی کرد و سال ۲۰۱۳، شرکت مشاوره مدیریت دی لویت، آن را خریداری کرد و امروز به عنوان مانیتور دی لویت فعالیت میکند.
پورتر نیز مانند اندیشمندان دیگر، همیشه منتقدانی داشته است.
محور عمدهی انتقادها از او به نظریه پورتر در مورد استراتژی های رقابتی باز میگردد.
منتقدان مایکل پورتر معتقدند که شیوهٔ تحلیل پورتر و مدل ذهنی او که کسب و کار را موفقیت در رقابت با دیگران میداند با نگاه پیتر دراکر که موفقیت را در خلق و حفظ مشتری میداند در تعارض است.
به هر حال، اگر قبلاً هم مخالفها با پورتر ضعیف بود، ورشکستگی مانیتور گروپ، باعث شد که منتقدانش جرأت بیشتری در نقد او داشته باشند (+).
برخی از کتابهای مایکل پورتر
از پورتر کتابهای متعددی منتشر شده که البته برخی از آنها مجموعه مقالات اوست. نخستین کتابهای پورتر حول موضوع استراتژی نوشته شده و پس ازآن به تدریج به سمت موضوعات کلانتر مانند تعامل میان کشورها و نیز مسئولیت اجتماعی شرکتها رفته است. میتوان گفت در میان آثارش، دو کتاب زیر مشهورتر از بقیه هستند:
سایر مطالب مرتبط با پورتر
فهرست درسها و سرفصل های گرایش استراتژی در رشته MBA
۲۸ مرداد, ۱۳۹۵ | دوره MBA و دوره DBAدر بین دانشگاه های ارائه دهنده دوره MBA، اتفاق نظر کاملی بر روی درس های گرایش استراتژی در رشته MBA وجود ندارد.
اما با کنار هم قرار دادن سرفصل MBA گرایش استراتژیک در دانشگاه های مختلف، میتوانیم بگوییم که درس ها و سرفصل های زیر، تقریباً در میان اکثر آنها مشترک هستند:
- برنامه ریزی استراتژیک که گاهی با عنوان برنامه ریزی استراتژیک پیشرفته ارائه میشود
- اندیشهها و دیدگاههای معاصر در استراتژی
- کارآفرینی سازمانی
- استراتژی تکنولوژی که گاه با عنوان مدیریت استراتژیک تکنولوژی ارائه میشود
- مدیریت تحول سازمانی
- اجرای استراتژی که گاه با عنوان برنامه ریزی استراتژیک در عمل یا جاری سازی استراتژی ارائه میشود
- مدیریت استراتژیک خدمات
- مدیریت نوآوری
- تفکر استراتژیک
- تجاری سازی تکنولوژی
- آینده پژوهی کسب و کار
- تحلیل کیفی کسب و کارها
- استراتژی مدیریت مالکیت معنوی
- محل جهانی کسب و کار
- تحلیل دینامیک سیستمها
- تحلیل دینامیک بنگاه های اقتصادی
- یادگیری سازمانی
- رهبری سازمانی
لینک های مرتبط:
درس آنلاین استراتژی و مدیریت استراتژیک
رابرت کاپلان کیست؟ (مدیریت استراتژیک)
۱۷ مرداد, ۱۳۹۵ | معرفی نویسندگاننام رابرت کاپلان (Robert S. Kaplan) را معمولاً در کنار دیوید نورتون میشنویم.
رابرت کاپلان که مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در مهندسی برق از دانشگاه MIT گرفته است، مدرک دکترای خود را در رشته تحقیق در عملیات از دانشگاه کورنل اخذ کرده و البته دکتراهای افتخاری متعددی را در زمینهی مدیریت از دانشگاه های معتبر دنیا دریافت کرده است.
رابرت اس کاپلان یا رابرت دی کاپلان
برخی سایتهای فارسی زبان، رابرت اس کاپلان را با رابرت دی کاپلان اشتباه میگیرند.
رابرت کاپلان با نام میانی استیون (Steven) همان نام معروف حوزه مدیریت استراتژیک است و رابرت کاپلان با نام میانی دیوید (David) در حوزه علوم سیاسی و روابط بینالملل فعالیت میکند و مینویسد.
علت شهرت رابرت کاپلان چیست؟
کاپلان سهم زیادی از سابقه اجرایی خود را به نوعی در ارتباط با حسابداری گذرانده و بیست و دو سال در مجموعه Goldman Sachs فعالیت کرده است (+).
شهرت او در میان جامعه دانشگاهی و علاقمندان به استراتژی، به علت طراحی و توسعه کارت امتیازدهی متوازن یا همان Balanced Scorecard یا BSC (با همکاری دیوید نورتون) است که برای پیاده سازی و اجرای استراتژی مورد استفاده قرار میگیرد و اتفاقاً به ذهنیت حسابداری و بررسی عددی فعالیتها هم نزدیک است.
همچنین از سال ۱۹۸۴ در مجموعهی توسعه رهبری سازمانی، با دانشگاه هاروارد همکاری کرده است.
لینک مرتبط:
یک مصاحبه جذاب از مصاحبه باب موریس با رابرت کاپلان (انگلیسی)
گرایش های رشته MBA چیست؟
۲۷ تیر, ۱۳۹۵ | دوره MBA و دوره DBAگرایش های رشته MBA بسته به اینکه در کدام دانشگاه یا کدام مرکز آموزش عالی تحصیل کنید، متفاوت خواهد بود و تا حد زیادی به سلیقه مراکز آموزشی باز میگردد.
در اینجا برخی از گرایش های رشته MBA را که بیشتر از بقیه رایج هستند و مورد استقبال بیشتری هم قرار میگیرند فهرست کردهایم. البته توجه داشته باشید که گرایش های ام بی ای به مواردی که در اینجا مطرح شدهاند محدود نیست. ضمن اینکه نامگذاری گرایشها هم تا حدی سلیقهای است و ممکن است دانشگاههای مختلف از عناوین متفاوتی استفاده کنند. بنابراین در نهایت، بهتر است سرفصلها را ملاک تصمیمگیری و انتخاب گرایش قرار دهید.
MBA با گرایش عمومی (General)
شاید نتوان گرایش عمومی MBA را یک گرایش نامید.
بهتر است بگوییم کسانی که نمیتوانند یا نمیخواهند در تحصیل MBA یک گرایش مشخص را انتخاب کنند، ترجیح میدهند به سراغ گرایش عمومی MBA بروند.
اگر میخواهید بدانید سرفصل های گرایش عمومی در مدیریت ام بی ای چیست باید بگوییم که در گرایش عمومی MBA از همهی مباحث سرفصلهایی در نظر گرفته میشود و هیچ موضوعی به طور خاص، مورد تأکید و توجه بیشتر قرار نمیگیرد.
MBA گرایش استراتژی
گرایش استراتژی همانطور که از نامش پیداست بر مباحث مرتبط با مدیریت استراتژیک تمرکز دارد.
اگر چه استراتژی برای هر کس در هر نوع و هر سطح از کسب و کار مناسب و ضروری است، اما طبیعتاً کسانی که در رده های بالاتر سازمانی هستند، میتوانند از درس های گرایش استراتژی در MBA بهتر استفاده کنند.
البته رده بالاتر شامل مدیریت یک کسب و کار جدید و یک نفره هم میشود و صرفاً به معنای مدیریت یک سازمان بزرگ با چندصد کارمند نیست.
توضیح تکمیلی: فهرست درسها و سرفصلهای گرایش مدیریت استراتژیک در MBA
MBA با گرایش بازاریابی
گرایش بازاریابی MBA هم معمولاً از گرایش های پرطرفدار MBA بوده و احتمالاً همیشه خواهد بود.
شناخت بازار، بخش بندی بازار، شناخت مشتریان، شناخت رفتارهای مصرف کننده، مفاهیمی مانند برند و برندسازی و مدیریت ارتباط با مشتریان، از جمله مباحثی هستند که در گرایش بازاریابی MBA مورد بحث قرار میگیرند.
در صورت تمایل، میتوانید فهرست کامل درسهای گرایش بازاریابی رشته MBA را با جزئيات بیشتر در متمم بخوانید. مطلب متمم کمی طولانی است و حدود ده دقیقه وقت شما را میگیرد. اما باعث میشود درک عمیقتری از گرایش بازاریابی و درسها و مباحث آن به دست آورید:
MBA با گرایش منابع انسانی
MBA با گرایش منابع انسانی از جمله گرایش هایی است که احتمالاً در سالهای آیندهی کشور، میتواند ارزش آفرین و طبیعتاً ثروت آفرین هم باشد.
اگر چه به نظر میرسد که هنوز، بسیاری از دانشجویان MBA متوجه اهمیت بالای آن نشدهاند و به خاطر اینکه واژه های استراتژی و مارکتینگ برای آنها شناخته شدهتر است، عموماً انتخاب گرایش مدیریت منابع انسانی MBA را به عنوان انتخاب نخست خود در نظر نمیگیرند.
MBA با گرایش مدیریت پروژه
قاعدتاً این گرایش نیاز به توضیح و معرفی ندارد.
در اغلب درسهای دوره MBA ما در مورد سازمانها و کسب و کارهایی صحبت میکنیم که نقطهی آغاز مشخص دارند؛ اما نقطهی پایانی ندارند (یا ترجیح میدهیم و تلاش میکنیم نداشته باشند).
اما در MBA با گرایش مدیریت پروژه، فرض بر این است که میخواهیم دانش مدیریت خود را برای مدیریت پروژه هایی به کار بگیریم که نقطه آغاز و پایان مشخص دارند (مطالعهی بیشتر: تعریف پروژه)
طبیعتاً مدیریت منابع، استراتژی، بودجه ریزی و سایر کارکردهای مدیریت، در چنین شرایطی متفاوت خواهند بود.
لینک مرتبط: آموزش مدیریت پروژه های کوچک
گرایش مالی MBA (مدیریت کسب و کار گرایش مالی)
گرایش مالی در MBA هم از گرایش های پرطرفدار در سراسر جهان است که البته در کشور ما، باز هم به اندازهی سایر گرایشها از آن استقبال نمیشود.
شاید بتوان علت این مسئله را در بیمیل بودن بسیاری از دانشجویان MBA به محاسبات ریاضی و مالی دانست که نه تنها در درسهایی مانند حسابداری و مدیریت مالی، بلکه در درسهایی مانند مدیریت عملیات و روش های کمّی در تصمیم گیری و تحلیل دینامیک سیستم ها هم مشاهده میشود.
البته برخی نیز معتقدند که در کشور ما، به خاطر فارغ التحصیلان مدیریت مالی، احتمالاً کسی که گرایش مالی MBA را خوانده است به سادگی نمیتواند در موقعیتهای مرتبط با مدیریت مالی در سازمانها (خصوصاً سازمانهای بزرگ) جذب شود.
البته موارد فوق، تنها نمونه هایی از گرایش های رشته MBA هستند و گرایش های دیگری مانند گرایش تجارت الکترونیک، گرایش مدیریت خدمات، گرایش فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی، گرایش کسب و کار بین المللی، گرایش مدیریت عملیات و زنجیره تامین و ده ها گرایش دیگر هم در این رشته ارائه میشوند.
اگر میخواهید با گرایش مالی MBA بیشتر آشنا شوید میتوانید دروس گرایش مالی رشته MBA را ببینید و بخوانید.
بهترین گرایش مدیریت کسب و کار برای کار در ایران چیست؟
واقعیت این است که آموزش مدیریت کسب و کار تا حد زیادی تابع دانش، تخصص و مهارت اساتید این حوزه است. در حدی که ممکن است شما منابع انسانی را در گرایش عمومی یک مرکز آموزشی، بهتر از گرایش تخصصی مدیریت منابع انسانی در مرکزی دیگر فرا بگیرید.
بنابراین، نخستین و مهمترین توصیه این است که پیش از توجه به اسمهای انتخابشده برای گرایشها و تحقیق درباره بهترین گرایش MBA، به استادها، رزومهی آنها و سوابق آموزشیشان توجه کنید.
نکتهی دیگری هم هست که باید به آن توجه کنید: اینکه شما کدام گرایش مدیریت کسب و کار را انتخاب کردهاید، وقتی مهم میشود که بخواهید در سازمانهای بزرگ استخدام شوید. چون آنها بیشتر احتمال دارد که به گرایش های رشته MBA توجه کنند.
اگر قصد دارید به سراغ کارآفرینی بروید یا اینکه در مجموعههای کوچک با بروکراسی کم استخدام شوید، احتمالاً گرایش های مدیریت کسب و کار تأثیر چندانی بر سرنوشت مسیر شغلی شما نخواهند داشت.
البته اهمیت گرایش های mba وقتی رنگ میبازد که شما در طول تحصیل، علاوه بر آنچه رسماً به شما آموزش داده میشود، از مطالعهی منابع درسی جانبی هم غافل نشوید (این نکتهی آخر بسیار مهم است).
آیا MBA با گرایش مدیریت آموزشی وجود دارد؟
MBA در بیشتر دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، بر روی جنبههای اجرایی مدیریت متمرکز است. اما در رشته مدیریت آموزشی، مباحث نظری فراوانی نیز تدریس میشود که فلسفه آموزش و تحقیق و مطالعه در آموزش، از جملهی آنهاست.
بنابراین مدیریت آموزشی کمتر در مدیریت اجرایی و MBA مورد توجه قرار میگیرد و به چارچوب رشتههای کلاسیک مدیریت نزدیکتر است.
[ مطالعه بیشتر: رشته مدیریت آموزشی چیست؟ ]
مطالب مرتبط
فهرست گرایش های دوره MBA در دانشگاه صنعتی شریف
خلاصه کتاب مدیریت استراتژیک فرد آر دیوید
۱۲ تیر, ۱۳۹۵ | فهرست مطالب کتابها
- تعریف مدیریت استراتژیک
- مراحل مدیریت استراتژیک
- ترکیب قضاوت شهودی و تجزیه و تحلیل های علمی
- سازگاری با تغییرات
اصطلاحات کلیدی در مدیریت استراتژیک
- استراتژیست ها
- بیانیه های مأموریت
- فرصت و تهدیدات خارجی
- نقاط قوت و ضعف داخلی
- هدف های بلند مدت
- استراتژی ها
- هدف های سالیانه
- سیاست ها
الگوی مدیریت استراتژیک
مزایای مدیریت استراتژیک
- منافع مالی
- منافع غیر مالی
اصول اخلاقی و مدیریت استراتژیک
مقایسه استراتژی ها در سازمان های تجاری و نظامی
انواع استراتژی ها
استراتژی های ادغام
- رسوخ در بازار
- توسعه بازار
- توسعه محصول
استراتژی های متنوع
- تنوع همگون
- تنوع افقی
- تنوع ناهمگون
استراتژی های تدافعی
- مشارکت
- کاهش
- واگذاری
- انحلال
- ترکیب
رهنمودهایی برای اجرای استراتژی ها
ادغام ها و خرید های استقراضی
استراتژی های عمومی (ژنریک) مایکل پورتر
استراتژی های مربوط به هزینه ها
مزیت رقابتی کشورها
مدیریت استراتژیک در سازمان های دولتی و غیرانتفاعی
مدیریت استراتژیک در شرکت های کوچک
به هم نزدیک کردن دیدگاه های مختلف
اعلان سیاست اجتماعی
اجزای تشکیل دهنده مأموریت سازمان
تهیه و ارزیابی مأموریت سازمان
ماهیت بررسی عوامل خارجی
نیروهای خارجی
فرایند بررسی عوامل خارجی
- فن آوری اطلاعات
- نیروهای اقتصادی
- نیروهای اجتماعی، فرهنگی، بوم شناسی و محیطی
- نیروهای سیاسی، دولتی و قانونی
- نیروهای فن آوری
- نیروهای رقابتی
منابع اطلاعات خارجی
ابزارها و روش های پیش بینی
تجزیه و تحلیل رقابت: الگوی مبتنی بر پنج نیروی پورتر
- هم چشمی بین شرکت های رقیب
- توان بالقوه برای ورود رقبای جدید
- توان بالقوه برای توسعه محصولات جایگزین
- توان عرضه کنندگان مواد اولیه در چانه زدن
- توان مصرف کنندگان
تجزیه و تحلیل صنعت: ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE)
ماتریس بررسی رقابت(CPM)
نیروهای اصلی داخلی
فرایند بررسی داخلی سازمان
رابطه بین واحدهای وظیفه ای سازمان
- یکپارچگی استراتژی و فرهنگ
- فعالیت های در جهت حفظ محیط طبیعی
مدیریت
- برنامه ریزی
- سازماندهی
- ایجاد انگیزه
- تأمین نیروی انسانی
- اعمال کنترل
- نیازهای مشتری
- خرید مواد
- فروش محصولات یا خدمات
- برنامه ریزی محصولات و خدمات
- قیمت گذاری
- توزیع
- تحقیقات بازاریابی
- تجزیه و تحلیل موقعیت
- مسئولیت اجتماعی شرکتها
مالی/ حسابداری
- وظایف مالی / حسابداری
- انواع نسبت های مالی
تولید / عملیات
تحقیق توسعه
تحقیق و توسعه در داخل و خارج از سازمان
سیستم اطلاعات رایانه ای
نرم افزارهایی برای برنامه ریزی های استراتژیک
فهرستی از پرسشهای مربوط به بررسی عوامل داخلی
ماتریس ارزیابی عوامل داخلی
فرایند ارائه و انتخاب استراتژی ها
هدف های بلند مدت
چارچوب جامع برای تدوین استراتژی
مرحله ورودی
مرحله مقایسه
- ماتریس تهدیدات/ فرصت ها، نقاط قوت، نقاط ضعف (TOWS)
- ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک (SPACE)
- ماتریس گروه مشاوران بُستن(BCG)
- ماتریس داخلی و خارجی (IE)
- ماتریس استراتژی اصلی
ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)
- نقاط قوت و ضعف ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی
- جنبه های فرهنگی به هنگام انتخاب استراتژی
جنبه های سیاسی به هنگام انتخاب استراتژی
نقش هیأت مدیره
ماهیت اجرای استراتژی
هدف های سالانه
سیاست ها
تخصیص منابع
مدیریت تعارض
تطبیق دادن ساختار با استراتژی
- ساختار وظیفه ای
- ساختار بخشی
- ساختار مبتنی بر واحد تجاری استراتژیک
- ساختار ماتریسی
تجدید ساختار و مهندسی مجدد
مرتبط ساختن حقوق و عملکرد با استراتژی
مدیریت مقاومت در مقابل تغییر
مدیریت محیط طبیعی
ایجاد فرهنگ پشتیبانی از استراتژی
توجه به تولید/ عملیات به هنگام اجرای استراتژی
امور مالی / حسابداری، تحقیق و توسعه و سیستم اطلاعات رایانه
ماهیت اجرای استراتژی
مسائلی در زمینه بازاریابی
- بخش بندی بازار
- تعیین جایگاه محصول
مسائلی در زمینه امور مالی / حسابداری
مسائلی در زمینه تحقیق و توسعه
مسائلی در زمینه سیستم اطلاعات رایانه
ماهیت ارزیابی استراتژی
فرایند ارزیابی استراتژی
چارچوبی برای ارزیابی استراتژی
- بررسی مبانی استراتژی
- محاسبه عملکرد سازمان
- اقدامات اصلاحی
منابع عرضه اطلاعات درباره ارزیابی استراتژی
ویژگی های سیستم ارزیابی اثربخش
برنامه ریزی اقتضایی
حسابرسی
استفاده از رایانه برای ارزیابی استراتژی
رهنمودهایی برای مدیریت استراتژیک اثربخش
ماهیت رقابت جهانی
فرهنگ ها در دنیا
چالش جهانی
- مکزیک
- روسیه
- چین
- ژاپن
- اروپای متحد
رهنمودهایی برای موفقیت در صحنه رقابت جهانی